Nhìn lại hành trình tại các giải đấu lớn của đội tuyển bóng chuyền nữ Trung Quốc trong hai năm gần đây, điều khiến người hâm mộ khó hiểu nhất là: hai huấn luyện viên trưởng Thái Bân và Triệu Dũng năng lực cầm quân tầm thường, liên tục "tuột xích" ở các giải lớn, nhưng lần nào cũng nhờ tấm huy chương vàng ASIAD để "kéo dài sự sống" và được giữ lại, có thể gọi là nỗi tiếc nuối lớn nhất của làng bóng chuyền. Tư duy chiến thuật của hai người lạc hậu, điều chỉnh trong trận cứng nhắc, hoàn toàn không đạt trình độ huấn luyện của bóng chuyền nữ đỉnh cao hiện đại, vậy mà liên tiếp thoát khỏi nguy cơ bị sa thải; sự trợ giúp của may mắn và chỗ dựa phía sau lớn hơn nhiều so với thực lực huấn luyện thật sự.

Trước hết nói về Thái Bân. Tại vòng loại Olympic năm 2023, đội tuyển bóng chuyền nữ Trung Quốc sụp đổ và thua thảm ở trận then chốt, không giành được vé trực tiếp dự Olympic, đây là một sai lầm nghiêm trọng thực sự tại giải đấu lớn. Thế nhưng chỉ một tháng sau, tại ASIAD Hàng Châu, đội dễ dàng giành chức vô địch; tấm huy chương vàng ASIAD có giá trị hạn chế ấy đã trực tiếp che lấp sai lầm chí mạng ở vòng loại Olympic, giúp Thái Bân giữ vững ghế huấn luyện viên trưởng.

Vấn đề lớn nhất trong cách cầm quân của Thái Bân là "khẩu hiệu lớn hơn thực lực". Mới nhậm chức, ông rầm rộ quảng bá hệ thống "bóng chuyền tốc độ ánh sáng", kết quả nhiều năm liền vẫn bị đội tuyển bóng chuyền nữ Nhật Bản áp chế, chiến thuật cứng nhắc, việc tăng tốc chỉ dừng ở bề ngoài, khâu chuyển tiếp công thủ đầy lỗ hổng. Mãi đến chu kỳ Olympic Paris, bất đắc dĩ ông lại quay về lối chơi kết hợp chiều cao và tốc độ thời Lang Bình, hoàn toàn không có tư duy huấn luyện của riêng mình. Quan trọng hơn, việc Thái Bân có thể ngồi vững ghế huấn luyện viên trưởng không thể tách rời sự tiến cử hết mực của lão làng bóng chuyền Ngụy Kỷ Trung; nguồn lực hậu thuẫn sâu dày chính là nguyên nhân cốt lõi khiến ông thua nhiều lần mà không bị mất ghế.

Lại nhìn sang Triệu Dũng, ông và Thái Bân đúng là "đôi bạn cùng cảnh", vấn đề huấn luyện giống nhau đến kỳ lạ. Năm nay đội thua ở chung kết Giải vô địch châu Á, một lần nữa bỏ lỡ suất dự Olympic trực tiếp, chôn vùi cơ hội then chốt của đội trên đường tới Olympic. Cũng nhờ thành tích vô địch ASIAD sau đó, ông đã thành công giữ ghế, tiếp tục ở lại ban huấn luyện đội tuyển quốc gia.

Khách quan mà nói, về nhân phẩm Triệu Dũng hơn hẳn Thái Bân, nhưng trí tuệ huấn luyện và tầm nhìn chiến thuật cũng có điểm yếu nghiêm trọng, hoàn toàn không theo kịp nhịp phát triển của bóng chuyền hiện đại. Thao tác vô lý khiến người hâm mộ chỉ trích nhiều nhất là việc tự ý thu hồi chiếc áo số 2 kinh điển của Chu Đình khi cô còn chưa giải nghệ để trao cho Trương Tử Huyên. Dù là điều kiện chiều cao, năng lực kỹ thuật hay kinh nghiệm ở các giải lớn, Trương Tử Huyên đều còn kém xa mới xứng với số áo huyền thoại này; việc Triệu Dũng cố gắng tạo ra "một Chu Đình thứ hai" là mù quáng và hoang đường. Quyết định gây tranh cãi này có thể được thông qua suôn sẻ là nhờ sự chấp thuận, ngầm đồng ý của Lại Á Văn, điều đó cũng phơi bày sai lầm phán đoán của cấp quản lý.

Người viết cho rằng hai người này chính là những "lão làng khéo léo" điển hình của làng bóng chuyền, chỉ biết hô khẩu hiệu "trẻ hóa đội hình, bóng chuyền tổng thể", không có tư duy chiến thuật tiên tiến, khả năng ứng biến trong trận cực kém, gặp các giải đấu thế giới cường độ cao chắc chắn sẽ đuối. Chức vô địch ở một giải đấu khu vực châu Á như ASIAD hoàn toàn không thể che đậy sự bất lực trong huấn luyện của hai người.

Thực tế khắc nghiệt hơn đang bày ra trước mắt: đội tuyển bóng chuyền nữ Trung Quốc nay đã để lỡ suất dự Olympic trực tiếp từ Giải vô địch châu Á, chỉ còn lại hai con đường là vòng loại Olympic năm 2027 và World Cup năm 2027. Nếu không thể lọt vào top 3 ở hai giải đấu then chốt này, đội tuyển bóng chuyền nữ Trung Quốc sẽ hoàn toàn lỡ hẹn với Olympic, bao năm chuẩn bị đều trở về con số không.

Tương lai của bóng chuyền nữ không thể tiếp tục phó thác cho may mắn và những tấm huy chương vàng ở các giải đấu "gân gà". Chỉ có mạnh tay thay bằng một ban huấn luyện tiên tiến, bắt kịp nhịp độ của làng bóng chuyền thế giới, đội mới có thể thoát khỏi đáy vực và trở lại đỉnh cao.

Ảnh

Ảnh

Ảnh