Copa Libertadores là lá cờ của Independiente. Đội bóng “Vua của các vua” đổi tên sân nhà vốn gọi là La Doble Visera thành tên giải đấu quan trọng nhất Nam Mỹ, vì họ là CLB vô địch giải này nhiều lần nhất. Là đội có lịch sử cực kỳ lâu đời, có trọng lượng trên bản đồ bóng đá thế giới, cũng là một trong năm ông lớn Argentina, Independiente nay lại chìm trong khủng hoảng quản trị, tài chính và thành tích nghiêm trọng. Globo Esporte phỏng vấn vài phóng viên am hiểu CLB này, cố giải thích vì sao một ông lớn lại bị quên lãng đến vậy và dần cách xa cuộc đua các danh hiệu chính.

Hậu vệ Lomonaco, tiền đạo Gabriel Paulista và Maximiliano Gutiérrez lần lượt chuyển tới Elche, Olimpia và Dynamo Moscow, gần như không mang về cho CLB bao nhiêu khoản thu thực, vì Independiente bị nợ đè nghẹt thở, buộc phải phân bổ lại phí chuyển nhượng cho các chủ nợ tham gia thương vụ.

Trụ cột hàng công Independiente Ávalos bị bán cho Olimpia với 950.000 USD, khoảng 4,84 triệu real, chỉ bằng một nửa số tiền bỏ ra khi đưa anh về tháng 12/2023. Vấn đề là trong khoản ấy, CLB Argentina trước hết phải trừ món nợ trước đó vì đưa hậu vệ trái Zavala về từ Olimpia, cũng phải trang trải vài nghĩa vụ hợp đồng tương lai của Ávalos.

Trường hợp Lomonaco cũng tương tự. Ngày cuối kỳ chuyển nhượng châu Âu, Independiente bán 80% quyền kinh tế của anh cho Elche Tây Ban Nha với 5,5 triệu USD, khoảng 28 triệu real, nhưng cuối cùng chỉ giữ lại 1,7 triệu USD, khoảng 8,66 triệu real, vì CLB còn nợ Elche khoản phí thương vụ Marcone năm 2022, cũng nợ Bragantino khoản đưa Lomonaco về.

Thương vụ khác gần như khiến Independiente “thấy tiền mà không cầm được tiền” là tiền vệ cánh Maximiliano Gutiérrez tới Dynamo Moscow. Independiente nắm 50% quyền kinh tế của anh, đáng lẽ nhận một nửa trong 7 triệu euro phía Nga bỏ ra, nhưng cuối cùng chỉ được 1,73 triệu euro, khoảng 10,2 triệu real, vì CLB còn phải trả một khoản cho CLB cũ Huachipato của Gutiérrez, và khoản ấy mãi đầu 2027 mới tất toán.

30 năm qua, Independiente chỉ dự Copa Libertadores 3 lần, các năm 2004, 2011 và 2018. Lần gần nhất CLB vô địch giải Argentina còn là giai đoạn mở màn mùa 2002/2003. Lúc ấy CLB đã đối mặt khó khăn tài chính nghiêm trọng, đội hình có Daniel, Insúa và Silvera cũng vì cùng lý do — núi nợ chồng chất — nhanh chóng bị tháo dỡ.

Đó là đội bóng tranh ngôi từ đầu tới cuối rồi đoạt chức vô địch, nhưng sau khi lên ngôi, đà trượt của Independiente rất sâu, vì đội hình ấy mau chóng bị tháo. Sau chức vô địch, đội hình bị giải tán, ngoài vài ốc đảo nhỏ giữa sa mạc — tức hai Copa Sudamericana 2010 và 2017 — CĐV gần như không còn cơ hội vui thêm.

Thành quả tiếp theo của Independiente không nằm ở sân cỏ mà ở kinh tế. CLB bán Agüero, người sau này thành siêu sao quốc tế, tiền đạo vĩ đại của Man City; còn bán thủ môn Ustari, từ đó gom tiền xây Estadio Libertadores de América trên nền sân La Doble Visera cũ đã bị dỡ.

Năm 2006, CLB hoàn tất hai thương vụ lớn. Agüero tới Atletico Madrid với 28 triệu USD, khi ấy là thương vụ lớn nhất lịch sử bóng đá Argentina. Thủ môn Ustari gia nhập Getafe với 8 triệu USD. Có số tiền ấy, CLB bắt đầu xây Estadio Libertadores de América Ricardo Bochini (năm 2019, tên thần tượng lớn nhất lịch sử CLB được gắn thêm vào tên sân). Công trình khởi công 2007, hoàn thành và khánh thành 2009.

Vấn đề là “sân nhà” của đội áo đỏ đắt hơn nhiều so với tưởng tượng. Với CĐV, đó là một trong những tài sản đáng tự hào nhất, nhưng Estadio Libertadores de América xây từ 2007 đến 2009 cũng thành một trong những nguyên nhân quan trọng khiến tài chính CLB eo hẹp. Ít nhất, đó là lời của phóng viên theo Independiente của Olé, Favio Verona.

Cùng việc xây sân mới, CLB bắt đầu mang nợ, buộc phải vay ngân hàng, vì công trình cuối cùng đắt hơn kế hoạch rất nhiều. Tôi nghĩ đó chính là bước ngoặt, CLB từ lúc ấy mất cân bằng kinh tế. Sau đó CLB lâu năm chìm trong khủng hoảng tài chính nghiêm trọng. Khoản thu từ Agüero và Ustari không được dùng tốt. Xây sân, cộng với kinh tế Argentina khủng hoảng lặp lại, khiến nợ CLB tăng mạnh. Khủng hoảng bắt đầu từ đó, và năm sau nặng hơn năm trước.

Phóng viên C5N Fabián Rodríguez từng đưa tin Independiente cho Olé từ 2014 đến 2018, cho rằng quản trị tệ nhiều năm là nguyên nhân lớn nhất khiến Independiente mất sức cạnh tranh trong nước.

Independiente đang trải chuỗi không danh hiệu quốc nội dài nhất lịch sử CLB, chủ yếu vì HĐQT lâu năm quản không ra gì. Gần 24 năm, CLB chưa từng được quản tốt nhất, thay HLV liên tục mà không tuân chu kỳ bình thường, đồng thời mua rất nhiều cầu thủ, lãng phí tiền khổng lồ. Thời gian trôi, kiên nhẫn của CĐV cũng cạn. Fabián nói.

Fabián chỉ ra, Independiente từng lâu năm được xem là CLB lớn thứ ba Argentina, chỉ sau River Plate và Boca Juniors. Là ông lớn bảy lần vô địch Libertadores, họ từng có vị thế cực cao trong nước, nhưng quản trị tệ khiến họ mất khoảng trống kinh hoàng. Ông nhắc năm 2017 CLB từng thấy hy vọng tái thiết: năm ấy họ thắng Flamengo đoạt Copa Sudamericana, rồi vào tứ kết Libertadores kỳ sau, lập thành tích tốt nhất tại giải này kể từ 1990. Nhưng sau đó CLB lại một lần nữa phá hết vì đổ tiền mù quáng vào chiêu mộ, đuổi theo những bản hợp đồng đắt.

Thực tế là hoàn cảnh hôm nay khiến họ tụt sau cả vài CLB lịch sử và bề dày ít hơn nhiều, thực lực cũng yếu hơn nhiều. Dù 24 năm ấy họ vẫn có vài thành công sân chơi quốc tế, như Copa Sudamericana 2010 và 2017, cùng một năm sau 2017 — thành tích Libertadores tốt nhất kể từ 1990 — phải nói giai đoạn đẹp nhất họ trải qua vẫn là thời Ariel Holan cầm quân 2017-2018. Và họ đã không nắm được để tối đa hóa. Vì sao?

Có lẽ vì trên thành tích bắt đầu lộ vấn đề quản trị. Những thành công sân chơi quốc tế ấy kéo theo chi tiêu quá mức khi đưa người về. Ví dụ, CLB trong bối cảnh kinh tế ấy cũng hơi mất phương hướng, lúc đó nhiều tiền chảy vào mà không biết cách để khoản ấy phát huy. Dù họ vào tứ kết Libertadores 2018, thực tế từ đó đội lại bắt đầu trượt, không nối được chu kỳ ấy.

Favio Verona cho biết, tầng chính trị CLB liên tục có những nhà quản trị thiếu kinh nghiệm bước vào, dẫn tới khủng hoảng tính đại diện.

Ảnh

Những năm ấy CLB hứng chịu khủng hoảng đại diện nghiêm trọng, các đời chủ tịch gần đây đều không đạt tầm mức định chế này đáng phải có. CLB trải qua các ban lãnh đạo khác nhau, gần như đời nào cũng phải đối mặt vấn đề khủng hoảng kinh tế. Sau Andrés Ducatenzeiler, vị chủ tịch cuối cùng đưa CLB vô địch giải Argentina, CLB lần lượt do Julio Comparada, Javier Cantero nắm. Cantero năm 2013 chịu đòn xuống Primera B, CLB ở hạng hai một năm. Sau đó là Hugo Moyano, nhân vật công đoàn nổi tiếng Argentina, làm chủ tịch rất lâu. Rồi tới Fabián Doman chỉ làm ba tháng. Ông là phóng viên Argentina, thắng bầu cử rồi mau chóng từ chức.

Nói về ban lãnh đạo hiện tại, Favio nhấn mạnh chủ tịch Néstor Grindetti không xuất thân giới bóng đá. Vì vậy ông luôn nhấn mạnh vấn đề đại diện, và ví vài nhà quản trị như kẻ phiêu lưu không có gốc rễ nào đã cố tiếp quản CLB.

Chủ tịch đương nhiệm Néstor Grindetti là người của chính trường quốc gia, quyết định chuyển sang quản trị thể thao. Bốn năm trước ông tiếp quản CLB, nhưng không hoàn thành mục tiêu trả hết nợ. Kết quả là CĐV đòi hỏi cao hơn. Yêu cầu của CĐV khớp với lịch sử CLB, mà lịch sử ấy rất huy hoàng. Nhưng CLB không đủ năng lực kinh tế để dựng đội bóng từng có thời đỉnh cao.

Khủng hoảng đại diện tồn tại vì những nhà quản trị đến CLB không có lịch sử, cũng chưa từng giữ chức trong các HĐQT trước. Họ gần như là người đáp dù xuống CLB. Tháng 12, Independiente sẽ bầu chủ tịch, nhưng giờ đã là tháng 12, phe ứng viên tập hợp ra sao vẫn chưa rõ.

Grindetti sẽ mãn nhiệm chủ tịch Independiente vào tháng 12, nhưng Favio Verona cho biết quá trình kế nhiệm vẫn đầy bất định.

Một ứng viên là Luciano Nakis, rất thân với chủ tịch AFA Claudio Chiqui Tapia, là cánh tay đắc lực của ông ấy. Hiện chưa rõ đội ngũ giám đốc của ông sẽ gồm những ai, gồm phó chủ tịch và các nhà quản trị khác. Ứng viên khác là cựu tay vợt từng vô địch Roland Garros 2004 Gastón Gaudio. Còn một người là cựu thủ môn Independiente Luis Islas. Vấn đề là danh sách các liên danh tranh cử vẫn chưa chốt, họ cũng chưa nói tới quy hoạch thể thao, càng chưa nói sẽ trả nợ ra sao.

Theo Favio Verona, nợ của Independiente được định giá 127,35 triệu real. Dù thấp hơn nhiều so với không ít CLB Brazil, cần chỉ ra rằng đầu tư và thu tài trợ của bóng đá Argentina, xét theo tỷ lệ, đều ít hơn bóng đá Brazil rất nhiều.

  • Đội hình này gần như đang bị đem đấu giá. Vì lý do bóng đá và định chế, nợ CLB khoảng 25 triệu USD (127,35 triệu real). Với Independiente, đó là món nợ rất lớn, vì CLB không có cách tạo doanh thu. Tôi nghĩ vấn đề lớn nhất kéo CLB xuống chính là nợ, nó không cho phép CLB lập quy hoạch, nên cũng không thể sau đó dựng một đội cạnh tranh hơn và duy trì lâu dài.

Theo ông, một hệ quả chính của thiếu tiền là tụt hậu ở tầng cấu trúc, khiến Independiente kém sức hút với những đứa trẻ muốn đến ông lớn.

  • Nợ quá lớn, CLB chẳng thể đầu tư lò đào tạo. Independiente đã lâu không đào tạo được cầu thủ tầm quốc tế, vì không đủ đầu tư. Thông thường trước đây các cầu thủ trẻ muốn đến Independiente thể hiện mình, nay lại thích đến những CLB phía nam Buenos Aires tổ chức tốt hơn, như Lanús.

  • Hoặc đến các CLB khác ở Buenos Aires, như Vélez Sarsfield cơ sở vật chất tốt hơn Independiente. Independiente tụt lại rất nhiều trên phương diện này, không đủ nguồn lực kinh tế để duy trì một trung tâm tập luyện tử tế cùng hạ tầng tương ứng. Đây là khủng hoảng cấu trúc rất nghiêm trọng.

Đội bóng “Vua các cúp” từng đoạt mọi danh hiệu trong lịch sử CLB, truyền thống vẫn nguyên, nhưng trình độ đội bóng từ lâu không còn khớp với tầm vóc CLB.

  • Independiente là một trong những CLB giàu truyền thống nhất, sở hữu 7 Copa Libertadores, 2 Intercontinental Cup, 2 Copa Sudamericana, nhưng với tư cách một định chế, họ đã chìm rất lâu. Khoảng 25 đến 26 năm, CLB luôn ngập trong khủng hoảng lớn về quản trị, kinh tế và chuyên môn, mà đó lại là kết quả chung của tình trạng định chế và kinh tế. Một CLB có 7 Libertadores, từ 2002 đến nay chỉ 3 lần giành suất dự Libertadores. Chỉ 3 lần. Copa Sudamericana 2010 và 2017 chỉ là một mảnh sa mạc bóng đá trong giai đoạn khủng hoảng này — Favio nói.

Năm 2002, họ dự giải với tư cách vô địch Argentina, 2010 và 2017 với tư cách vô địch Copa Sudamericana. Nghĩa là từ 2002, họ chưa từng lấy suất Libertadores bằng thứ hạng giải Argentina, vì chưa từng vào top 3. Điều đó rõ ràng nói lên khủng hoảng CLB đang ở. CLB khó nhọc mới dựng được đội mạnh như năm 2017 do Ariel Holan dẫn dắt, rồi cũng mau chóng tan vì phải bán người trả nợ.

Favio Verona và Fabián Rodríguez đều cho rằng phải có một thay đổi triệt để, mới khiến CĐV đang khát chiến thắng nở nụ cười trở lại. Cả hai đồng ý, Independiente từng 7 lần vô địch Libertadores nay đã rơi vào vòng luẩn quẩn tiêu cực.

Favio nói: “Yêu cầu của CĐV khớp với lịch sử CLB, nhưng CLB không đủ nguồn lực kinh tế để dựng một đội có sức cạnh tranh. HĐQT mang nợ để mua những cầu thủ xứng với lịch sử CLB, nhưng những cầu thủ ấy không ở lâu, vì sau đó CLB không đủ sức trả lương. Vòng ấy ở Independiente đã kéo dài rất lâu, rất lâu.”

Fabián kết: “Mọi yếu tố tôi vừa mô tả, cuối cùng đã gây một vụ nổ trong CLB này. Giờ, dù vẫn là đội vô địch Libertadores nhiều lần nhất lịch sử, 30 năm qua họ chỉ dự 3 kỳ.”

Independiente xếp thứ 7 bảng A giải Argentina, 7 trận được 10 điểm. Instituto de Córdoba dẫn đầu bảng với 17 điểm.